Xylitol ve Kalp Riski: Yeni Bulgular Ne Diyor?
Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) Kongresi 2026’da sunulan yeni bir çalışma, yaygın tatlandırıcı xylitol’un kan seviyeleriyle kalp krizi ve inme riski arasında güçlü bir ilişki olduğunu ortaya koydu. İki büyük kohortta (Kanada ve İngiltere) yapılan analizde, en yüksek xylitol seviyesine sahip bireylerde kardiyovasküler olay riski sırasıyla %57 ve %18 daha yüksek bulundu. Bulgular, xylitol maruziyeti arttıkça riskin de arttığı bir doz-yanıt ilişkisine işaret ediyor .
Çalışma Nasıl Yapıldı?
Araştırma, Charité Üniversitesi’nden Dr. Marco Witkowski önderliğinde, 17.710 katılımcıyı kapsayan iki uzun vadeli gözlemsel çalışmayı birleştirdi:
- Canadian Longitudinal Study on Aging (6 yıllık takip)
- EPIC-Norfolk (30 yıllık takip)
Katılımcıların kan xylitol düzeyleri ölçüldü ve yaş, cinsiyet, sigara, diyabet, hipertansiyon, kolesterol gibi faktörler hesaba katılarak analiz edildi. Sonuçlar, en yüksek xylitol çeyreğinde olanlarda “büyük advers kardiyovasküler olay” (kalp krizi, inme, kardiyovasküler ölüm) riskinin belirgin şekilde arttığını gösterdi .
Olası Mekanizma: Pıhtılaşma Eğilimi
Witkowski ekibinin 2024’te yayımladığı küçük bir insan deneyi, xylitol içeren bir içecek tüketiminin trombosit reaktivitesini (pıhtılaşma eğilimini) artırdığını göstermişti. Bu bulgu, xylitol’un damar içinde pıhtı oluşumunu tetikleyerek kalp krizi ve inmeye zemin hazırlayabileceği hipotezini destekliyor .
Uzmanlar Ne Diyor?
- Stanley Hazen (Cleveland Clinic): “Kardiyovasküler hastalığı olan veya risk taşıyan bireyler, xylitol ve eritritol gibi şeker alkollerinden kaçınmalı.”
- Dan Atar (ESC İletişim Komitesi): “Nedensellik kanıtlanamaz, ancak bulgular halk sağlığı açısından önemli bir alanda daha fazla çalışmayı gerektiriyor.”
- Tracy Parker (British Heart Foundation): “İşlenmiş gıda tüketimini azaltmak öncelik olmalı; xylitol yüzünden şekere dönmek çözüm değil.”
- Boris Hansel (Bichat Hastanesi): “Şeker mi, tatlandırıcı mı daha zararlı sorusunda kamuoyuna yanlış mesaj verilmemeli.”
Son yıllarda “şekersiz”, “düşük kalorili” etiketli ürünlerde sıkça karşımıza çıkan xylitol, sakızdan diş macununa, diyet içeceklerden atıştırmalıklara kadar geniş bir yelpazede kullanılıyor. Ancak 2026 ESC Kongresi’nde sunulan yeni bulgular, bu popüler tatlandırıcının kalp sağlığı üzerindeki etkilerine dair önemli soru işaretleri doğurdu.
İki büyük nüfus çalışmasında, kan xylitol düzeyi en yüksek olan bireylerde kalp krizi, inme veya kardiyovasküler ölüm riski, en düşük düzeydekilere kıyasla %57’ye kadar arttı. Üstelik bu ilişki, yaş, cinsiyet, sigara, diyabet gibi klasik risk faktörleri hesaba katıldığında bile geçerliliğini korudu.
Peki xylitol nasıl zarar verebilir? 2024’te aynı ekip tarafından yapılan küçük bir deney, xylitol alımının kan pıhtılaşma eğilimini artırabileceğini gösterdi. Bu da damar tıkanıklığına yol açarak kalp krizi ve inme riskini yükseltebilir.
Uzmanlar henüz “xylitol kesinlikle zararlı” demiyor; çünkü çalışma gözlemsel ve nedensellik kanıtlanamıyor. Ancak Cleveland Clinic’ten Prof. Stanley Hazen gibi önde gelen isimler, özellikle kalp hastalığı riski taşıyanların xylitol ve benzeri şeker alkollerinden kaçınmasını öneriyor.
Sonuç olarak, xylitol’un uzun vadeli kardiyovasküler güvenliği konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Tüketiciler için en mantıklı yaklaşım, işlenmiş gıda ve yapay tatlandırıcı tüketimini genel olarak azaltmak; şekere dönmek yerine doğal ve dengeli beslenmeye öncelik vermek.
Kaynakça
- European Society of Cardiology Congress 2026 – Münih sunumu (Witkowski et al.)
- Medical News Today – “Xylitol linked to higher heart attack and stroke risk”
- British Heart Foundation – Tracy Parker açıklamaları
- ESC Basın Bülteni – Dan Atar ve Boris Hansel görüşleri
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder